Türkiye'de “ortopedik” kelimesi, ayakkabı reyonlarında neredeyse bir kalite damgası gibi kullanılır. Oysa sağlıklı bir bebek için “ortopedik ayakkabı” diye bir gereklilik yoktur; bu terim çoğunlukla pazarlama amaçlıdır ve yasal bir tanımı bulunmaz. Gerçek ortopedik ayakkabı ve ortezler, tanı konmuş bir soruna yönelik olarak doktor tarafından reçetelenir.
Yaygın yanlışlar
- “Ark destekli ayakkabı düz tabanlığı önler.” 2–6 yaş arasında düz tabanlık fizyolojiktir; arkı dıştan “yapmak” mümkün değildir ve gereksiz destek ayak kaslarını tembelleştirebilir.
- “Sert bilek, bileği korur.” Serbest bilek, denge ve kas gelişimi için gereklidir.
- “Pahalı ayakkabı daha sağlıklıdır.” Fiyat, esneklik ve kalıp genişliğiyle doğru orantılı değildir.
- “Tabanlık her çocuğa iyi gelir.” Tabanlık tıbbi bir cihazdır; ölçüm ve tanı olmadan kullanılmamalıdır.
Doğrular
- Sağlıklı bir bebek için “en ortopedik” ayakkabı, ayağın doğal hareketini en az engelleyendir: esnek, geniş, hafif, ince tabanlı.
- Çıplak ayak, güvenli zeminlerde ayak gelişimi için en iyi seçenektir.
- Bazı durumlarda (nöromusküler hastalıklar, belirgin deformiteler, sürekli parmak ucu yürüme) gerçek ortopedik desteğe ihtiyaç duyulabilir ve bunu ancak doktor belirler.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Aşağıdaki durumlarda bir çocuk doktoru ya da çocuk ortopedistine başvurun:
- 18 ayı geçtiği hâlde yürümeye başlamamışsa
- Sürekli tek ayağını sürüyorsa veya aksıyorsa
- Ayak ya da bacak ağrısından şikâyet ediyorsa
- Ayaklar arasında belirgin şekil farkı varsa
- Ayak bileği içe doğru belirgin biçimde çöküyorsa ve parmak ucunda yükselince ark oluşmuyorsa
- 2 yaşından sonra sürekli parmak ucunda yürüyorsa
Satıcıya sorulacak sorular
“Ortopedik” denilen bir ayakkabı için sorun: Neyi destekliyor? Taban önden bükülüyor mu? Burun geniş mi? Cevap “sert taban, ayağı tutar” şeklindeyse bu ayakkabı sağlıklı bir bebek için tam tersine uygun olmayabilir.